Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Piyasa Başarısızlıkları Neyi İfade Eder?

Piyasa Başarısızlıkları Neyi İfade Eder?

 

Piyasa başarısızlığı kavramı bir ekonomide Pareto optimumunun (Pareto etkinliğinin) veya
genel dengenin sağlanmaması halini tanımlamaktadır. Günümüzde piyasa başarısızlığı
kavramı ekonomik birimler arasındaki koordinasyon başarısızlığını ifade etmektedir.
Dolayısıyla piyasa başarısızlığı, piyasadan gelen fiyat sinyallerine hassasiyetin bulunmaması
durumu olarak tanımlanan yapısal katılıklardan doğmaktadır.
Piyasa başarısızlıkları devletin ekonomik hayatta üzerine alması gereken işlevler ve kişisel
ve kamusal sorumluluk ve hakların çerçevesinin belirlenmesinde temel ölçütlerden biri
olarak kullanılmaktadır. Piyasa başarısızlıklarına yönelik teoriler aynı zamanda devletin
ekonomik ve sosyal alandaki rollerinin çerçevesini çizmektedir.
Bir piyasada gerçekleşen işlemlerin etkinliğinin belirlenmesinde işlemlerin toplumsal
marjinal getirisinin toplumsal marjinal maliyetine eşit ya da toplumsal marjinal maliyetinden
büyük olması koşulu kullanılmaktadır. Özel ekonomik birimler açısından “Bireysel Marjinal
Getiri’nin Bireysel Marjinal Maliyet’e eşit veya ondan büyük olması” etkinlik
koşulunu oluşturmaktadır.
Serbest piyasa ekonomisinde özel ekonomik birimlerin kararları neticesinde “Bireysel
Marjinal Getiri’nin Toplumsal Marjinal Yarar’a eşit olmaması” ya da “Bireysel
Marjinal Maliyet’in Toplumsal Marjinal Maliyet’e eşit olmaması” hallerinin oluşması
ekonomik etkinlik sorununun bulunduğu anlamı taşıyacaktır. Örneğin bir piyasada eksik
rekabet koşullarının oluşması durumunda piyasa gücüne sahip olan bir şirket üretimini
kısmak suretiyle piyasanın etkin işleyişine engel olabilecektir. Bu durumda “Bireysel
Marjinal Getiri’nin Toplumsal Marjinal Yarar’ın altında kalması” söz konusu olacak ve
piyasa başarısızlığı ortaya çıkacaktır.
En önemli piyasa başarısızlıkları şunlardır:
• Kamusal Mallar
• Dışsallıklar
• Erdemli Mallar
• Tam Rekabet Koşullarının Gerçekleşmemesi
• Asimetrik Bilgi
• Eksik Piyasalar
• Ekonomik İstikrarsızlıklar
Tam rekabetin bulunmaması, ekonomik birimlerin piyasa hakkında bilgi noksanlıkları,
kamusal mallar, dışsallıklar, ekonomik büyümenin sağlanamaması, gelir ve servet
dağılımında adalet tartışmaları, fiyat istikrarının gerçekleştirilememesi, işsizlik, ödemeler
bilançosu dengesizlikleri gibi sorunlar piyasa ekonomisinin başarısızlığı başlığı altında
toplanmaktadır. Piyasa ekonomisinin bu koordinasyon başarısızlığı karşısında devletin
piyasaya müdahale etmesi ve düzenlemeler yapması bir çözüm yolu olarak benimsenmiştir.


Leave a Comment

Loading...