Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Kamusal Mallar

Kamusal Mallar 

Piyasa başarısızlıklarının en başta gelen nedenlerinden biri olarak kamusal mallar sorunu
karşımıza çıkmaktadır. Daha öncede ifade ettiğimiz gibi kamu mallarını özel mallardan
ayıran en belirgin unsurlar kullanımda rekabetin olmaması ve kullanımdan dışlanamama
özellikleridir.
Kamu mallarında kullanımdan dışlama mümkün olmadığı için fiyat oluşturulamamakta ve bir
bedel ödenmesi zorunluluğu olmadan herkes bu mal ve hizmetlerden faydalanabilmektedir.
Bu durum teoride “bedavacılık sorunu” (free rider) olarak tanımlanmaktadır. Bedavacılık
sorunu nedeni ile piyasa mekanizması vasıtasıyla kamu mallarının maksimum sosyal yararı
sağlayacak seviyede üretilmesi mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla bir kimsenin yaptığı
ödemenin düzeyinden bağımsız bir şekilde fayda sağladığı bir durumda, piyasa
mekanizması gerektiği gibi işlememektedir Bedavacılık sorunu neticesinde kamu
mallarından yararlandıkları halde bazı kimseler bunların finansmanına katılmamakta ve
dolayısıyla da eksik arz oluşmaktadır. Bu nedenle kamusal malların bulunması, kamu
kesiminin piyasaya müdahalesin için en haklı nedenlerden birisi olarak öne çıkmaktadır.
Kamu mallarının diğer bir ayırıcı özelliği piyasa talebine ilişkindir. Özel mallarda piyasa
talebine ulaşmak için bireysel talep eğrilerinin yatay toplamı alınmaktadır. Kamusal malların
talebine ulaşabilmek için ise bireysel talep eğrilerinin dikey toplamı alınmaktadır. Diğer bir
ifadeyle özel mallarda her bir fiyat düzeyindeki miktarlar toplanırken, kamu mallarında
miktar sabitken faydalar toplanmaktadır.
Kamu mallarının piyasa fiyat mekanizmasının çalışmasını engelleyen nitelikler sergilemesi
nedeniyle devlet, bu tür mal ve hizmetlerin ya üretimini üstlenmekte ve kaynakları kendisi
kullanmakta ya da sübvansiyon, vergi ve düzenleme gibi mekanizmalara başvurarak
üretimin en uygun düzeyde yapılmasını sağlamaya yönelik müdahalelerde bulunmaktadır.


Leave a Comment

Loading...