Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

İyonlaşma Odası Nedir?

İyonlaşma Odası Nedir?

İyonlaşma odası; bir ışınım demetinin şiddetini ölçmekte ya da yüklü parçacıkları saymakta kullanılan ışınım algılayıcısıdır. İyonlaşma odası, içine gaz doldurulmuş silindir biçimli bir tüptür. Tüpün ortasına ekseni boyunca bir tel yerleştirilmiştir; bu tele, tüp çeperine göre pozitif elektrik gerilimi uygulanarak tüpün içinde sürekli bir elektrik alanı oluşturulur. Tüpe giren bir foton ya da yüklü bir parçacık gaz molekül­lerinin bazılarını elektronlara ve artı yüklü iyonlara dönüştürür. Elektrik alanının etki­siyle elektronlar ortadaki tele, artı yüklü iyonlar tüp çeperine göçerler ve bu iki elektrot arasında tüp dışında oluşturulan elektrik devresinden gözlenebilir bir akım darbesi geçmesine neden olurlar.

Orantılı sayaç, iyonlaşma odasının değişik bir türüdür. Bu aygıtta daha yüksek bir gerilim uygulanarak ortadaki tel çevresinde yüksek şiddette bir elektrik alanı oluşması sağlanır. Bu alanın şiddeti, tele yaklaşan elektronlara, yollarındaki gaz molekülleriyle çarpışarak onları da iyonlaştırabilecek enerji (hız) kazandırmaya yetecek düzey­dedir. Gaz çoğaltma etkisi olarak adlandırı­lan bu olay, çıkıştaki akım darbesinin saya­ca giren ışınımın yarattığı iyonlaşma ile oran­tılı olmasını sağlar, böylece farklı parçacıkların ya da değişik enerji düzeylerindeki parçacıkların ayırt edilmesi ola­naklı olur.

Orantılı sayacın elektrotları arasına uygu­lanan gerilim daha da yükseltilirse Geiger sayacı adı verilen aygıt elde edilir. Bu tür bir sayaçta, tüpe giren her parçacık, türü ya da enerji düzeyi ne olursa olsun, aynı çıkış darbesini oluşturur; bu nedenle Geiger sayacı tek tek parçacıkların sa­yılması için çok uygun bir aygıttır. Sayaç tüpü içindeki gaz karışımı, tüpe giren par­çacığın oluşturduğu çok sayıda iyonu eski durumlarına döndürür ve sayacı yeni gele­cek bir parçacığı algılamaya hazır duruma getirir. Elektrotlara uygulanan gerilim daha da yükseltilirse tüpün içinden sürekli akım geçmeye başlar ve aygıt ışınım algılama amacıyla kullanılamaz duruma gelir.


Leave a Comment

Loading...