Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Hidrokarbonlar Neler?

Makale Sayfaları Hidrokarbonlar Hidrokarbonların Sistematik İsimlendirilmesi Hidrokarbonlar ve İzometri Hidrokarbonların Kimyasal Reaksiyonları Hidrokarbonların Elde Edilmesi

HİDROKARBONLAR

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.
Alifatik Hidrokarbonlar
Düz zincirli

veya dallanmış
olabilir.
Doymuş hidrokarbonlar :
 Alifatik hidrokarbonlar düz zincirli veya dallanmış olabilir.
ALKAN ALKEN ALKİN Genel formülü CnH2n+2 dir.

C atomları sp3 hibritleşmesi yapar. C atomları arasındaki bütün bağlar tekli bağ. Yani d (sigma) bağıdır.

İsimlendirme yapılırken sonu na -an eki getirilir.

Doymuştur.

En küçük üyesi 1 karbon atomludur.

Genel formülü CnH2n dir.

C atomları arasında en az bir tane 2 li bağ vardır. İkili bağ yapan C atomları sp3 hibritleşmesi yapar. Molekülde en az bir tane p bağı bulunur.

İsimlendirme yapılırken sonu na -en eki ya da -ilen eki getirilir.

Doymamıştır.

En küçük üyesi 2 karbonludur.

Genel formülü CnH2n–2 dir.

C atomları arasında en az bir tane 3 lü bağ vardır ve bu bağı yapan karbon atomları sp hibritleşmesi yapar. Molekülde en az 2 tane p bağı vardır.

İsimlendirme yapılırken

Doymamıştır.

En küçük üyesi 2 karbonludur.

 

HİDROKARBONLARIN İLK 10 ÜYESİNİN İSİMLENDİRİLMESİ

ALKAN ALKEN ALKİN CH4       Metan
C2H6      Etan

C3H8      Propan

C4H10     Bütan

C5H12     Pentan

C6H14     Hegzan

C7H16     Heptan

C8H18     Oktan

C9H20     Nonan

C10H22    Dekan

C2H4      Eten (Etilen)

C3H6      Propen

C4H8      Büten

C5H10     Penten

C6H12     Hegzen

C7H14     Hepten

C8H16     Okten

C9H18     Nonen

C10H20    Deken

C2H2      Etin (Asetilen)

C3H4      Propin

C4H6      Bütin

C5H8      Pentin

C6H10     Hegzin

C7H12     Heptin

C8H14     Oktin

C9H16     Nonin

C10H18    Dekin

Bu ilk 10 alkanın ismi bilinmelidir.

ALKİL (R–) Radikal
Alkanlardan bir hidrojen çıkarılması ile geri kalan köke alkil denir.
Genel formülü CnH2n+1 dir. İsimlendirme yapılırken –an eki kaldırılarak –il eki getirilir.
CH3 – Metil
C2H5 – Etil
C3H7 – Propil
C4H9 – Bütil gibi.
Alkil grubu bir köktür. Serbest olarak, yani tek başına bulunmaz. Mutlaka organik moleküldeki bir fonksiyonel gruba bağlı olarak bulunur.

R – X   (Alkil halojenür)
    ¯
  Halojen

Genel formülü CnH2n+2 dir.

C atomları sp3 hibritleşmesi yapar. C atomları arasındaki bütün bağlar tekli bağ. Yani d (sigma) bağıdır.

İsimlendirme yapılırken sonu na -an eki getirilir.

Doymuştur.

En küçük üyesi 1 karbon atomludur.

Genel formülü CnH2n dir.

C atomları arasında en az bir tane 2 li bağ vardır. İkili bağ yapan C atomları sp3 hibritleşmesi yapar. Molekülde en az bir tane p bağı bulunur.

İsimlendirme yapılırken sonu na -en eki ya da -ilen eki getirilir.

Doymamıştır.

En küçük üyesi 2 karbonludur.

Genel formülü CnH2n–2 dir.

C atomları arasında en az bir tane 3 lü bağ vardır ve bu bağı yapan karbon atomları sp hibritleşmesi yapar. Molekülde en az 2 tane p bağı vardır.

İsimlendirme yapılırken

Doymamıştır.

En küçük üyesi 2 karbonludur.
CH4       Metan
C2H6      Etan

C3H8      Propan

C4H10     Bütan

C5H12     Pentan

C6H14     Hegzan

C7H16     Heptan

C8H18     Oktan

C9H20     Nonan

C10H22    Dekan

C2H4      Eten (Etilen)

C3H6      Propen

C4H8      Büten

C5H10     Penten

C6H12     Hegzen

C7H14     Hepten

C8H16     Okten

C9H18     Nonen

C10H20    Deken

C2H2      Etin (Asetilen)

C3H4      Propin

C4H6      Bütin

C5H8      Pentin

C6H10     Hegzin

C7H12     Heptin

C8H14     Oktin

C9H16     Nonin

C10H18    Dekin

Makale Sayfaları

Hidrokarbonlar

Hidrokarbonların Sistematik İsimlendirilmesi

Hidrokarbonlar ve İzometri

Hidrokarbonların Kimyasal Reaksiyonları

Hidrokarbonların Elde Edilmesi

Sayfa 2 / 5 SİSTEMATİK İSİMLENDİRMEAçık yapılı hidrokarbonların isimlendirilmesinde ana iskelet şudur:Ön ek + kök adı + son ek Moleküldeki en uzun C zinciri ve bu zincirdeki C sayısı esas alınır. Kök adı buna göre belirlenir. Uzun zincirdeki C larına numara verilir. Molekülde üçlü bağ varsa, üçlü bağın yakın olduğu uçtan numaralandırmaya başlanır. Üçlü bağ yoksa, ikili bağa dikkat edilir. İkili bağ da yoksa, uzun zincire bağlı olan grupların yerleri mümkün olduğu kadar küçük sayılarla belirtilebilecek şekilde numara verilir. Önce grubun bağlı olduğu C numarası yazılır. (–) işaretinden sonra da grubun adı yazılır. Molekülde benzer gruplar varsa, grupların bağlandıkları karbonların numaraları ayrı ayrı yazılır. Aynı alkil grupları, aynı C u üzerinde iseler bu karbonunun numarası, grup sayısı kadar tekrarlanır. Ayrıca benzer grupların sayısını belirtmek üzere di, tri, tetra …….. gibi ön ekler kullanılır. Gruplar alfabetik sıraya göre yazılmalıdır. Zincir üzerindeki C sayısı esas alınarak kök adı söylenir. (Prop, büt, pent, hegz, hept … hecelerinden biri) İskelet üzerinde bir tane üçlü bağ varsa kökten sonra –in eki getirilir. Üçlü bağ uçta değilse hangi numaralı karbondan sonra geliyorsa o rakam kökten önce yazılır. İskelette iki yerde üçlü bağ varsa hangi numaralı karbondan sonra geldikleri kökten önce yazılır. Kökten sonra ise –di in son eki getirilir. Karbon iskeletinde üçlü bağ yok, fakat çift bağ varsa, eğer bir yerde ise –en veya –ilen eki getirilir. Çift bağ başta değil ise, hangi numaralı karbondan sonra geliyorsa, o rakam kökten önce yazılır. İskelette birden fazla çift bağ varsa yerleri kökten önce belirtilir. Kök heceden sonra ise di en, tri en … gibi uygun son ek getirilir. Karbon iskeletinde üçlü bağ veya çift bağ yoksa, yani molekül doymuş bir hidrokarbon İse kök heceden sonra sadece –an eki getirilir. NOT-1 : Bileşik halkalı ise “SİKLO” ön eki getirilir.NOT-2 : Alkan bileşiklerinde 2’inci C unda yalnızca bir –CH3 dallanması varsa izo,2 tane –CH3 bağlı ise neo ön ekiyle isimlendirme yapılır.      İzo bütan    İzo pentan    Neo pentan Aşağıdaki bileşiklerin isimlendirilmesine dikkat ediniz. Alkan, Alken ve Alkin’lere ait fiziksel özellikler ALKAN ALKEN ALKİN İlk 4 üyesi gaz, 5-17 karbonlular sıvı 18 ve daha çok karbonlular katıdır. Suda çözünmezler. Renksiz, tatsız ve kokusuzdurlar. Moleküller arası van der waals bağları vardır. C atomları arttıkça molekül ağırlığı arttığından van der waals çekimi artar. Molekül dallandıkça van der waals etkileşimi azalır. Homolog sıra oluştururlar. Yakılırlar, yanma ürünleri CO2 ve H2O dur. Polimerleşmezler. Homolog sıra oluşturur-lar. C atomu sayısı arttıkça van der waals etkileşimi artar. Dolayısıyla kaynama noktası artar. Yanarlar. Polimerleşirler. Homolog sıra oluşturulur. C atomu sayısı arttıkça kaynama noktası artar. Yanarlar. Polimerleşirler. << Önceki - Sonraki >>   Neo pentan İlk 4 üyesi gaz, 5-17 karbonlular sıvı 18 ve daha çok karbonlular katıdır. Suda çözünmezler. Renksiz, tatsız ve kokusuzdurlar. Moleküller arası van der waals bağları vardır. C atomları arttıkça molekül ağırlığı arttığından van der waals çekimi artar. Molekül dallandıkça van der waals etkileşimi azalır. Homolog sıra oluştururlar. Yakılırlar, yanma ürünleri CO2 ve H2O dur. Polimerleşmezler. Homolog sıra oluşturur-lar. C atomu sayısı arttıkça van der waals etkileşimi artar. Dolayısıyla kaynama noktası artar. Yanarlar. Polimerleşirler. Homolog sıra oluşturulur. C atomu sayısı arttıkça kaynama noktası artar. Yanarlar. Polimerleşirler.

Makale Sayfaları

Hidrokarbonlar

Hidrokarbonların Sistematik İsimlendirilmesi

Hidrokarbonlar ve İzometri

Hidrokarbonların Kimyasal Reaksiyonları

Hidrokarbonların Elde Edilmesi

Sayfa 3 / 5İZOMERİGenel manada izomeri, farklı şekillerde isimlendirebileceğimiz aynı kapalı formüle sahip bileşiklerdir.Molekül formülleri aynı (Aynı cins ve sayıda bulunduran) fiziksel ve kimyasal özellikleri farklı maddelere izomer maddeler denir.İzomer maddelerin yapı formülü (moleküldeki ların dizilişi ve yaptığı bağları belirten formül) farklıdır.1. Yapı İzomerisi2. Geometrik İzomeri1. Yapı İzomerisiMoleküldeki atomların yapı formülünü oluştururken, yerlerinin değişmesiyle oluşan izomeriye denir. a. Zincir ve Dallanma İzomerisin-Bütan     İzo bütan b. Halka – Zincir İzomerisiSiklobütan         2-Büten  c. Fonksiyonlu grubun, yerinin farklı olmasıd. Fonksiyonlu grup izomerisi Alkol — Eter Aldehit — Keton Karboksili asit — Ester vb. Birbirlerinin izomeridir.2. Geometrik İzomeriAlkenlere ait bir izomeridir. Çift bağın bağlı olduğu karbonlarından herbirinebağlı olan iki grup aynı olmaması halinde molekül cis- trans izomerisi gösterir. Cis-trans izomerisi yok. Çünkü birinci C atomundaki iki grupta aynıdır. << Önceki - Sonraki >>n-Bütan        2-Büten

Makale Sayfaları

Hidrokarbonlar

Hidrokarbonların Sistematik İsimlendirilmesi

Hidrokarbonlar ve İzometri

Hidrokarbonların Kimyasal Reaksiyonları

Hidrokarbonların Elde Edilmesi

Sayfa 4 / 5HİDROKARBONLARIN KİMYASAL REAKSİYONLARI1. Hidrokarbonların Yanma ReaksiyonlarıHidrokarbonların oksijenle yanmasından CO2 ve H2O oluşur. Alkan, Alken ve Alkinlerin genel yanma reaksiyonları aşağıda verilmiştir. 2. Yer Değiştirme Reaksiyonları Doymuş hidrokarbonlardan metan ultraviyole etkisinde klor gazı ile yer değiştirme reaksiyonu verir.CH4 + CI2 ® CH3CI + HCI CH3 CI + CI2 ® CH2CI2 + HCICH2CI2 + CI2 ® CHCI3 + HCICHCI3 + CI2 ® CCI4 + HCI                                             CH4 + 4CI2 ® CCI4 + 4HCI 3. Katılma ReaksiyonlarıDoymamış hidrokarbonlar (alken ve alkin) katılma reaksiyonu verirler. Alkanlar katılma reaksiyonu vermezler. alkenlerin katılması bir kademede, Alkinlerin katılması iki kademede gerçekleşir.Katılma reaksiyonu, doymamış hidrokarbon molekülünde zayıf p (pi) bağının açılarak verdiği reaksiyonlardır. a. Hidrojen katılmasıBir mol alkene 1 mol hidrojen katılır. C2 H4 + H2 ® C2 H6C3 H6 + H2 ® C3H8 1 mol alkine 2 mol hidrojen katılır. C2 H2 + 2H2 ® C2H6C3H4 + 2H2 ® C3H8  b. Halojen Katılması (Brom Katılması) Doymamış hidrokarbonlar (alken – alkin) bromlu su çözeltisinin rengini giderirler. Alkanlar bromlu su çözeltisi ile reaksiyon vermezler. 1 mol alkene 1 mol brom katılır. C2H4 + Br2 ® C2H4Br2 1 mol alkine 2 mol brom katılır. C2H2 + 2Br2 ® C2H2 Br4 Bromlu su çözeltisi alken ve alkinlerin ayıracıdır. c. Halojen Asidi Katılması Markownikoff KuralıDoymamış hidrokarbonlara HX türünde bir bileşik katılırken (–) yüklü iyon en az hidrojen u taşıyan karbon una bağlanır. (X: Halojen) 1 mol alkene 1 mol HBr katılır. 1 mol Alkine 2 mol HBr katılır. d. H2O Katılması Alkenlere su katılmasıyla monoalkoller oluşur. C2H4 + H2O ® C2H5OHEtilen             Etil alkol Alkinlere su katılmasıyla keton türü bileşikler oluşur.Alkinlerin en küçük üyesi olan asetilene su katılırsa aldehit türü bir bileşik olan aset aldehit elde edilir. Alken ve alkinler polimerleşme tepkimesi verirler. Alkanlar polimerleşme tepkimesi vermezler. C’lar arasındaki çift bağ (=) açılır ve C başka maddelere bağlanır.Aynı cinsten iki molekülün birbirine bağlandığı tepkimelere dimerleşme, üç molekülün bağlandığı tepkimelere trimerleşme denir. Monomerlerin birbirine bağlanmasıyla (en az 1000) oluşan maddeye polimer denir.  5. Alkinlerin Ayıracı(Asetilenin ayıraç reaksiyonları) Amonyaklı AgNO3 çözeltisinden asetilen gazı geçirildiğinde kirli beyaz renkli gümüş asetilenür çökeleği oluşur.Amonyaklı bakır bir klorür çözeltisinden asetilen gazı geçirilirse tuğla kırmızısı renginde bakır asetilenür çöker. Amonyaklı bakır I klorür ve amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi asetilenin ayıracıdır. Bu iki çözelti ile R – C º C – H türündeki alkinler reaksiyon verir. Alkanlar, alkenler ve R – C º C – R türündeki alkinler bu iki çözelti ile reaksiyon vermezler.  6. Alkenlerin Yükseltgenmesi Alkenler H2O2 ile seyreltik asidik ortamda diolleri oluştururlar. Alkenler bayer ayıracı ile zayıf asidik ortamda diolleri meydana getirirler.  Bayer ayıracıPotasyum permanganat ile sodyum karbonatın sulu çözeltisidir.<< Önceki - Sonraki >>

Makale Sayfaları

Hidrokarbonlar

Hidrokarbonların Sistematik İsimlendirilmesi

Hidrokarbonlar ve İzometri

Hidrokarbonların Kimyasal Reaksiyonları

Hidrokarbonların Elde Edilmesi

Sayfa 5 / 5HİDROKARBONLARIN ELDE REAKSİYONLARIAlkanların Eldesi1. Wurtz SenteziAlkil holojenürlerin (R–X) alkoldeki çözeltisinin metalik sodyum ile reaksiyonundan alkanlar oluşur. Wurtz sentezinin genel denklemi ;R – X + R’ – X + 2Na ® R–R’ + 2Na X şeklindedir. Wurtz sentezine göre metan elde edilemez.2CH3 – Cl + 2Na ® CH3 – CH3 + 2NaClMetil klorür                Etan2C2H5Cl + 2Na ® C4H10 + 2NaCl Etiklorür             Bütan2. Alken ve Alkenlerin doyurulmasıAlken ve alkinlerin hidrojen ile doyurulmasından elde edilir.C2 H4 + H2 ® C2H6C2 H2 + 2H2 ® C2H6 3. Grignard Bileşiklerinden Grignard bileşiklerinin (R–Mg–X) su ile hidrolizinden elde edilirler.R – Mg – X + H2O ® R – H + Mg(OH) XCH3 – MgCl + H2O ® CH4 + MgOHClC2H5 – MgCl + H2O ® C2H6 + MgOHClGrignard bileşiklerinin asitlerle reaksiyonundan alkanlar elde edilir.R – Mg – X + HX ® R – H + Mg X2Grignard  Bileşiği  Asit     AlkanCH3 – MgCl + HCl ® CH4 + MgCl2 4. Karboksilli asit TuzlarındanKarboksilli asitler ve karboksilat tuzları kuvvetli bazların etkisiyle yüksek sıcaklıkta alkanları oluştururlar.ALKENLERİN ELDESİ 1. Alkollerden H2O çekilmesiyleMono alkollerden H2SO4 katalizörlüğünde H2O çekilmesiyle alkenler elde edilir. 2. Alkanlardan H2 çekilmesiDoymuş hidrokarbonlardan hidrojen çekilmesiyle alkenler elde edilir. 3. Alkil holojenürlerdenAlkil halojenürlerin derişik kuvvetli bazlarla ısıtılması sonucunda alkenler elde edilir. ALKİNLERİN ELDESİAlkil halojenürlerdenAlkil dihalojenür bileşiklerinin KOH çözeltisi ile ısıtılmasından alkinler elde edilir.R – CH – CH2 + 2KOH ® R – C º CH + 2H2O + 2KBrI       I      Br     Br Asetilenin eldesiTeknikte kalsiyum karbürün (karpit) su ile reaksiyonundan asetilen elde edilir.Kireç taşından başlıyarak C2H2 yi elde denklemi :CaCO3® CaO + CO2CaO + 3C ® CaC2 + CO CaC2 + 2H2O ® C2H2 + Ca(OH)2<< Önceki - Sonraki


Leave a Comment

Loading...