Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Hamdullah Suphi Tanrıöver Kimdir?

Hamdullah Suphi Tanrıöver Kimdir?

Hamdullah Suphi Tanrıöver
Adı Soyadı: Hamdullah Suphi Tanrıöver
Doğum Tarihi:1886
Doğum Yeri: Fatih / İstanbul / Türkiye
Mesleği: Siyasetçi

Hamdullah Suphi Tanrıöver

Siyasetçi, TBMM’nin 1. dönem milletvekili
Hamdullah Suphi Bey (TANRIÖVER) 1886 yılında İstanbul-Aksaray Horhor’daki Suphi Paşa Konağında dünyaya geldi. Ünlü Bilgin ve Maarif Nazırı Abdüllatif  Suphi Paşa’nın oğludur. İlköğrenimini Kısıklı, Altunizâde ve Numune-i Terakki okullarında tamamladı.
1895’de Padişah irâdesi ile parasız-yatılı olarak Galatasaray Sultanisine başladı. 1904 yılında Türkçe bölümünden mezun oldu. 1905’te Reji İdaresi (Tütün Tekeli) Tercüme Kaleminde göreve başladı. Fakat idarenin kozmopolit yapısından rahatsız olup istifa etti. 1907’de Defter-i Hakanî Nezareti (Tapu ve Kadastro) Yazı İşleri Kalemine girdi. 1908’de Ayasofya Rüştiyesinde Fransızca ve Medenî Bilgiler dersi okutmaya başladı.
Diğer taraftan yazarlık gözde işi idi. Fakat Hamdullah Suphi güzel konuşma dalında ustalaştı. Şiirleri önce Şurâ-yı Ümmet’te, daha sonra da Servet-i Fünun, Resimli Kitap, Musavver Muhit, Resimli Roman gibi çeşitli gazete ve dergilerde basıldı. Ayrıca hikâyeler de yazan Tanarıöver, Davul adındaki dergide mizah yazıları kaleme aldı. Fec-ri Ati hareketine katıldı. 1909 yılında İstanbul Şehremaneti Tercümanlığı görevini üstlendi. 1910’da İstanbul Öğretmen okulunda Türkçe ve Eğitim Bilimi öğretmenliğine tayin edildi. 1913 yılında Darülfünun Edebiyat Fakültesinde Türk Edebiyatı ve Eğitim Bilimi Müderrisi (öğretmen-profesör) oldu. Bir süre sonra Eğitim Bilimi dersini bırakarak, konusu Türk-İslam Güzel Sanatlar Tarihi olan Estetik dersini vermeye başladı. Aynı yılın Ağustos ayında Trakya ve Edirne’nin Osmanlı egemenliğinde kalmasını istemek ve Bulgar zulmünü Avrupa’ya anlatmak için oluşturulan kurul üyeliğine seçilerek Viyana, Roma, Paris ve Londra’ya gitti. 1912’de, kuruluşundan beri üyesi olduğu Türk Ocağında yaptığı çalışmalar ve verdiği konferanslarla dikkati çekti. Uzun yıllar Türk Ocağının Başkanlığını yürüttü. 1919 yılında millî direnişe destek olmak için çalıştı. Açık hava toplantılarında yaptığı heyecanlı konuşmalarla halkı coşturdu. İzmir Bölgesinde Yunanlıların Türklere uyguladığı zulümleri soruşturmak üzere Amerikan Yüksek Komiseri Amiral Bristol’ün başkanlığında oluşturulan heyete Türk gözlemci olarak katıldı.
Osmanlı Meclisi Mebusanının son döneminde Saruhan ve Antalya’dan milletvekili olarak seçilen Hamdullah Suphi, Antalya’yı tercih etti. Mecliste yaptığı konuşmalarda, millî mücadelenin desteklenmesini savundu. Meclisin İngilizler tarafından işgal edilip dağıtılması üzerine Ankara’ya gitti. 23 Nisan 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılışına katıldı. 7 Haziran 1920’de kurulan Basın ve Haber Alma Genel Müdürlüğüne milletvekili vasfını korumak suretiyle atandı. 15 Haziran 1920’de İstanbul’daki Nemrut Mustafa Divan-ı Harbi tarafından Kuvayı Milliyeci olması sebebiyle, diğer 15 kişi ile beraber gıyabında idam cezasına çarptırıldı. 19 Ağustos’ta Genel Müdürlükten istifa etti.
14 Aralık 1920 tarihinde Maarif Vekili seçildi. Önceki Vekil Rıza Nur Bey döneminde açılan, Millî Marş olarak bestelenecek şiir yarışması bir sonuç vermeyince, Tunalı Hilmi Beyin önerisi ile seçimin Meclis tarafından yapılmasına karar verildi. Hamdullah Suphi yarışmaya gelen şiirlerin hiçbirini yeterli görmeyerek Mehmet Akif Bey (Ersoy)’in yazmasını istedi. İstiklâl Marşı şiiri Genel Kurulda görüşülerek 12 Mart 1921 tarihinde kabul edildi.
15 Temmuz 1921’de Ankara’da bir “Maarif Kongresi” düzenleyerek Cumhuriyet millî eğitiminin ilkelerinin belirlenmesini sağladı. 20 Kasım 1921’de bu görevden ayrıldı. Mebus olduğu dönemde Meclis kürsüsünden 10’u gizli oturumda olmak üzere 62 konuşma yaptı. Açıklayıcı ve çözümleyici olan konuşmaları ilgi ile takip edildi.
 II. Dönemde İstanbul milletvekili oldu. İsmet Paşa’nın ikinci kez kurduğu kabinede, 4 Mart 1925’te, yeniden Millî Eğitim Bakanlığı görevini üstlendi ve bu görevi 19 Aralık 1925’e kadar devam ettirdi.  III. Dönemde yine İstanbul’dan milletvekili oldu. 24 Mart 1931’de Mustafa Kemal’in, Türk Ocaklarının Bilimsel Halkçılık ve Milliyetçilik ilkelerini yaymak amacına ulaştığını ve CHP’nin de bu amaç doğrultusunda çalıştığını belirtmesi üzerine, 10 Nisan 1931’de toplanan kurultayda Türk Ocaklarının kaldırılmasına karar verilmesi üzerine Hamdullah Suphi büyük üzüntü yaşadı.
  4 Mayıs 1931 yapılan IV.Dönem seçimlerine katılmadı. Kendisine teklif edilen Elçiliklerden Bükreş I .Sınıf Elçiliğini kabul ederek 12 Haziran 1931’de göreve başladı. 8 Ağustos 1939 tarihinde I.Sınıf Elçilik Büyükelçiliğe yükseltildi. Başarılı geçen Büyükelçilik döneminde Bükreş Üniversitesi Senatosunca Hamdullah Suphi’ye “Fahri Doktorluk” unvanı verildi. Balkan ve I.Dünya Savaşlarında Romanya topraklarında şehit olan 2174 şehit için bir “Türk Şehitliği” yaptırdı. 13 yılı süren Büyükelçilik görevinden 5 Aralık 1944’te ayrılarak İstanbul’a geri döndü.
1945’de yapılan VII  Dönem ara seçiminde İçel’den milletvekili seçildi. 1946 seçimlerinde ise CHP’den İstanbul milletvekili oldu. 1947 yazında ABD Hükümetinin davetlisi olarak konferanslar vermek üzere Amerika’ya gitti. Amerika dönüşü katıldığı 7.CHP Kurultayında Halk Evleri konusunda yapılan eleştirilere darılarak partiden istifa etti. 1950 yılında Demokrat Parti listesinden Manisa’dan bağımsız milletvekili seçildi. X uncu Dönemde de (1954- 1957) yine DP’den İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisindeki yerini  aldı. 1957’de Hürriyet Partisi’nden aday oldu ve seçimi kaybetti. Politik hayatını burada noktaladı.
Son yıllarını İstanbul’da bulunan Suphi Paşa Konağında geçirdi. 10 Haziran 1966 tarihinde vefat etti. 12 Haziran’da Merkez Efendi’deki aile kabristanına defnedildi. Hamadullah Suphi, evli ve iki çocuk babası idi.
Eserleri
1. Namık Kemal Bey Mağosa’da – İstanbul 1909
2. La Question Arménienne et un Point de Turc
3. Dağyolu, Türk Ocakları Hars Heyeti yayını. Birinci Kitap Ankara 1928, İkinci Kitap   Ankara 1931
4. Günebakan, Ankara 1929
5. Anadolu Millî Mücadelesi, Genel Kurmay Başkanlığı yayını, Ankara 1946
6. Seçmeler : Hazırlayan M . Necati Pişiricioğlu, 1 000 Temel Eser No. : 65 İstanbul 1971
7. Resimli Kitap, Türk Yurdu, Davul, Musavver

Leave a Comment

Loading...