Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Durmuş Ali (Aşık Gufrani) Kimdir

Karaman’a bağlı Başkışla köyünde 1864 yılında dünyaya gelen Gufrani’nin asıl adı Durmuş Ali’dir. Babası köyün ağalarından, Ferhat oğullarından Mehmet Ali Ağa’dır, Annesi’nin adı Fatma’dır.
İlkokul tahsilini, köyündeki “Sıbyan Mektebi’nde” yapmıştır. Daha sonra Karaman’a gelerek; bugünkü Kale İlkokulu’nun bulunduğu yerdeki Hacı İshak Medresesi’ne devam eder. Bir müddet bu medresede tahsil gördükten sonra, eline bir saz alır; sazla birlikte, Gufrani mahlası ile şiirler söylemeye başlar.

İbn-ül Emin M.Kemal “Son Asır Türk Şairleri” adlı eserinde, Gufrani hakkında “Nükte ile Hicvi birleştirmiş zeki bir edası vardır. Son zamanlarda yetişen saz şairlerimizden  en olgunu olarak gösterilebilir” demektedir.

Hayatında dört defa evlenmiş olan Gufrani, ömrünü Karaman merkez Koçakdede mahellesinde geçirmiştir. Gösterişten hoşlanmayan, sakin ve çekingen tabiatlı olan Gufrani’nin şiirleri, çeşitli nedenlerle tam olarak ortaya çıkarılamamıştır.

Araştırmacı yazar D.Ali GÜLCAN “Karamanlı Halk Ozanlarından Gufrani ve Kenzi” adlı eserinde Gufrani’nin şiirlerini derlemiş, bir kitap haline getirmiştir.

Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof Dr. Saim Sakaoğlu Gufrani ile ilgili yeni bir eser hazırlamıştır. Gufrani, 62 yaşında iken 1926 yılında vefat etmiştir.

Gufrani Konya ve Karaman yöresi’nin Konyalı Aşık Şemi’den sonra gelen en ünlü saz şairleri arasındadır.

Kaynaklar:
Meydan Larousse
Yrd. Doç. Dr. Doğan Kaya
Attila Özkırımlı (Edebiyat Ansiklopedisi)
D.Ali Gülcan (Karamanlı Ozanlardan Gufrani ve Kenzi)

Mustafa Kemal Paşa; eşi Latife Hanımla evlendikten sonra askeri kıyafetiyle (Latife Hanımla beraber) 17 Mart 1924 Cumartesi günü Adana’ya giderlerken Karaman’a da uğrayarak demiryolu istasyonundaki bekleme salonunda Karaman Müftüsü  Kuvay-i Milliyeci ve aynı zamanda Karaman Müdafai Hukuk cemiyetinin ikinci başkanı Hadizade Mustafa Efendi (1863 – 1926) ile epey bir tatlı sohbetler yapmışlardı.Istasyonda Mustafa Kemal paşa’yı karşılamaya gelen
kalabalık halk kitlesi arasında ,Karaman’ın değerli aşığı ,Aşık Gufrani de varmış.

Mustafa Kemal Paşa hayranı ,Kuvay-i Milliyeci olan Gufrani ,oraya boşuna gitmedi, ve Mustafa Kemal’in huzurunda bir destani koşuğu söylemiştir.Gufrani’nin söylediği destani koşuğundan  iki dizesi yakın zamana kadar belediye salonunda bir levha halinda asılıydı :

Bütün dünya ve mâfihâ,tümü şâdan handân,
Delil ancak Kemal paşa,muini zât’ı Yezdân.

(Gufrani 17 Mart 1924)

Kuvay-i Milliyeci ve Atatürk hayranı olan Gufrani şiirlerinde Atatürk’ün ulusumuza getirdiği yenilikleri  desteklemiş,buna karşı çıkanları yine şiirlerinde eleştirmiştir.

Atatürk’e olan sevgi ve saygısını  Destan isimli şiirinde şu dizeler ile ifade ediyor :

Gazi Kemal Paşa hazretlerine
Aşk olsun kemâl-i izzetlerine
Bu canın yüz suyu hürmetlerine
Bize Hakk’tan lütf u ihsân yetişti

Aynı şiirinde askerden kaçanları şu şekilde eleştiriyor:

Harpten firar eden dinsiz haindir
Onların katli de farz-ı ayndır
Bize canın lâzımlığı bugündür
Bu devlete sanma her can yetişti

Şabka kanunu sonrası bazı sözde Din adamları şabka takmanın insanı Dinden cıkardığını öne sürmüşlerdir.Gufrani bu sözde din adamları’nın düsüncelerini ve fesat davranışlarını  vahşet olarak değerlendirmiştir ve Uyanın Gafletten ile başlayan şiirinde bu durumu şu şekilde eleştiriyor :

Pulluk icad oldu attık sabanı
Kişi insanı bu yolda tanı
Şabka cıkarırmı dinden adamı?
Ne zü-mu fâsid bu vahşete bakın

Gufrani okuduğu şiirleri ve destanları ile birinci dünya savaşı ve ulusal kurtuluş savaşı’nda vatansever Türk Milletine  moral vermiş ve Milli mücadeleyi sazı ile sözü ile desteklemiştir.
Kurtuluş savaşı sonrası Atatürk’ün ulusumuza getirdiği yenilikleri  ilke ve inkilapları ömrünün sonuna kadar desteklemiştir.                              

Kaynaklar:
D.Ali Gülcan/Karaman Büyükleri
D.Ali Gülcan/Karamanlı Ozanlardan Gufrani ve Kenzi

Ek Bilgi
Aşık Gufrani Şiirleri


Leave a Comment

Loading...