Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Dışsallık Nedir?

                                                   Dışsallık Nedir?

Dışsallık toplumun belirli bir üyesi tarafından gerçekleştirilen bir üretim veya tüketim
faaliyetinin sonucu olarak ortaya çıkan fayda ve maliyetlerin toplumun diğer üyelerine
taşmasıdır. Dışsallık işlemi yapan tarafından hesaba katılmayan ekonomik işlemden doğan
maliyet veya fayda olarak tanımlanır.
Dışsallıklar söz konusu olduğunda piyasa ekonomisinde kaynaklar hatalı yönde tahsis
edilebilmektedir. Örneğin dışsal zarar olduğunda bu mal ve hizmet üretiminde kullanılan
kaynaklar ortaya çıkan zararları kapsamamakta ve bu alana gereğinden çok kaynak
aktarılmasına neden olabilmektedir. Ya da benzer şekilde dışsal faydalar hesaba
katılmadığında kaynak tahsisinde aksaklıklar ortaya çıkabilmektedir.
Dışsal Maliyet veya Negatif Dışsallık kavramı bir kişinin ekonomik işlemlerinden dolayı
diğerlerinin maliyetine katlanması durumunu ifade eder. Günümüzde negatif dışsallıklar
çok çevre kirliliği, nükleer teknolojinin kullanımı, kimyasal atıklar alanında karşımıza
çıkmaktadır.
Genel olarak dışsallık sorunun iki temel çözüm yolu bulunmaktadır. Birincisi kamu
müdahalesine gerek kalmaksızın Özel Mülkiyet Hakları çerçevesinde dışsallık sorununun
piyasada çözülme yollarıdır. Bunlar arasında en önemlileri olarak şirket birleşmelerine
gidilmesi, toplumsal uzlaşma yoluyla çözüm, pazarlık yöntemini saymak mümkündür.
İkincisi seçenek ise dışsallıkların özel mülkiyet hakları çerçevesinde çözüme
kavuşturulamaması durumunda Kamu müdahalesi yoluyla dışsallıkların çözülmeye
çalışılmasıdır. Dışsallıkların devlet müdahalesi ile çözümünde kullanılan yöntemler olarak
düzenleme, vergileme, piyasa yaratılması (çevre kirliliği piyasası veya atık piyasası
oluşturulması gibi), sübvansiyon uygulanması, mülkiyet haklarının yeniden düzenlenmesi
öne çıkmaktadır.


Leave a Comment

Loading...