Bilgi Paylaştıkça Çoğalır

Ad Valorem Vergi Nedir?

Mal ve hizmetlerden alınan vergilerde, vergi matrahının (vergi nispetinin) uygulandığı ölçünün gerçek değer olmasıdır. Bazı dolaylı vergiler ağırlık, hacim, kilovat saat tutarı vb. gibi fiziki ölçü birimleri üzerinden alınır. Bu vergilere spesifik vergiler adı verilmektedir.

Ad valorem vergilerde ise fizikî ölçüler vergilemede gözönüne alınmaz; bunun yerine malın değeri matrah olarak alınır. Yurt içi tüketim vergilerinde ad valorem vergi uygulaması kolaydır. Vergi matrahı olarak teslim bedeli alınır. Teslim bedelinin olmadığı hallerde, Vergi Usul Kanununun getirdiği ilkeler çerçevesinde “emsal bedeli” uygulaması geçerlidir. Taşıma, sigorta vb. gibi müteferrik masrafların söz konusu olduğu durumlarda bunlann da vergi matrahına uygun bir şekilde girmesini sağlayacak kurallar konulur. Ad valorem-Spesifik vergi uygulaması tercihi gümrük vergilerinde çok daha önemlidir. Çünkü ithal edilen malların değerlerinin saptanması oldukça güç bir işlemdir. Bu güçlük ithalatın hangi usulde yapıldığından (F.O.B., C.I.F. vb.) döviz kurlarının değişmesine kadar birçok unsurdan kaynaklanmaktadır. Spesifik vergiler fizikî ölçü – gerçek değer ilişkisi bazı hallerde çok zayıfladığından çarpıklıklar meydana gelir. Spesifik vergi tarifeleri değer ya da nitelik farklarını da gözönünde tutacak şekilde düzenlendiğinde ise tarifeler son derecede karmaşık hale gelebilir. Fizikî ölçü esasına göre alınan spesifik vergilerde, vergi gelirlerinin fiyatlardaki gelişmeleri izlemesi güçtür. Gerek genel fiyat seviyesi yükselmelerinde, gerekse nispi fiyat değişmelerinde vergi geliri değer artışlarının gerisinde kalır. Bir başka deyişle, devletin vergi hasılatı giderek düşer. Bu nedenle fiyat artışlarının devamlılık kazandığı bir ortamda değer üzerinden alınan ad valorem vergi uygulamasına yönelmek gerekmektedir. Nitekim günümüzde bütün ülkeler spesifik vergi uygulamasından vazgeçerek ad valorem vergi uygulamasına yönelmişlerdir. Ancak şu kadarı belirtilmelidir ki, bu iki sistem arasındaki tercih özel durumlara göre değişiklik gösterebilir. Değerin gizlenebildiği, vergi idaresinin zayıf olduğu durumlarda -iyi ayarlanmak şartı ile- spesifik vergiler, ad valorem vergilere kıyasla daha verimli olabilir.


Leave a Comment

Loading...